नोकरीसाठी नोंदणी शुल्क ही फसवणूक आहे का?
भारत: अधिकृत माध्यमे 30 ऑक्टोबर 2026 पर्यंतची. अधिकृत लिंक 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी तपासल्या.
होय, नोकरीसाठी नोंदणी शुल्क ही सामान्यतः फसवणूक असते. खरा नियोक्ता तुम्हाला कामावर घेण्यासाठी पैसे घेत नाही. बनावट रिक्रूटर नोंदणी, सुरक्षा अनामत, प्रशिक्षण, गणवेश, ओळखपत्र, लॅपटॉप किंवा "फाइल" शुल्क मागतात, आणि नंतर आणखी मागतात. तुमच्याकडे पडताळलेली ऑफर आणि रुजू होण्याची तारीख येण्यापूर्वी कोणी पैसे मागत असेल, तर पैसे देऊ नका.
नोंदणी शुल्क नोकरी फसवणूक कशी चालते
- एखादी नोकरी ऑफर केली जाते, अनेकदा लोकप्रिय कंपनीसाठी किंवा सरकारी धर्तीच्या पदासाठी.
- तुमचे नाव "निश्चित करण्यासाठी" लहान पहिले शुल्क मागितले जाते.
- त्यानंतर किट, वैद्यकीय तपासणी किंवा "परत मिळणाऱ्या" अनामतीसाठी आणखी शुल्क येते.
- तुम्ही पैसे दिल्यानंतर संपर्क थांबतो, किंवा पैसे देण्याचे नवे कारण समोर येते.
लोक पैसे का देतात
रक्कम लहान सुरू होते, कागदपत्रे अधिकृत दिसतात आणि संदेश घाई निर्माण करतो. फसवणूक करणारे असा विचार करायला लावतात की पैसे आधीच खर्च झाले आहेत, म्हणून आणखी एक पेमेंट योग्य आहे. ते योग्य नसते.
त्याऐवजी काय करावे
- उत्तर द्या की तुम्ही कंपनीकडे ऑफरची पडताळणी कराल आणि काहीही भरणार नाही.
- संदेशातील नंबरऐवजी कंपनीचे स्वतःचे संकेतस्थळ वापरा. नियोक्त्याची पडताळणी पाहा.
- जाहिरात सरकारी नोकरीची असल्याचा दावा करत असेल, तर विभागाची अधिकृत सूचना स्वतः तपासा.
- अनोळखी रिक्रूटरकडून आलेल्या पेमेंट लिंक, क्यूआर कोड किंवा UPI विनंत्या वापरू नका.
खरा खर्च वेगळा दिसतो
काही अभ्यासक्रम किंवा परीक्षांना शुल्क असते. ते तुम्ही निवडलेल्या संस्थेला पावतीसह दिले जाते, आणि तुमच्याशी आधी संपर्क साधणाऱ्या रिक्रूटरने घातलेली अट म्हणून नसते.
तुम्ही पैसे भरले असतील तर
लगेच कृती करा: पहिल्या तासात काय करावे. पैसे गमावलेल्या पीडितांना Sanchar Saathi जसे सांगते त्याप्रमाणे 1930 वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in वापरा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
शुल्क "परत मिळणारे" आहे. ते सुरक्षित आहे का? नाही. परताव्याचे आश्वासन हा पटकथेचा भाग आहे.
नंबरची तक्रार करता येते का? होय, Chakshu आणि तक्रार पाहा.
शुल्काबद्दल अधिकृत स्रोत काय सांगतात
- नॅशनल करिअर सर्व्हिस (NCS) त्यांच्या पोर्टलवर सांगते की नोंदणी, नोकरीसाठी अर्ज किंवा मुलाखत प्रक्रिया यापैकी कोणत्याही टप्प्यावर ती कोणतेही शुल्क घेत नाही, आणि उमेदवारांनी नियोक्त्यांना शुल्क देऊ नये.
- वेतनाबद्दल श्रम आणि रोजगार मंत्रालयाची पुस्तिका सांगते की वेतन संहिता, 2019 अंतर्गत अधिकृत केलेल्या कपातीखेरीज नियोक्त्याने वेतनातून कोणतीही कपात करू नये. पुस्तिकेत गैरहजेरी, नुकसान किंवा हानी, आगाऊ रक्कम किंवा कर्जाची वसुली, कर्मचाऱ्याची सुनावणी घेतल्यानंतर लावलेले दंड आणि स्वीकारलेली घरनिवासाची किंवा इतर सुविधा यांसाठीच्या कपाती नमूद आहेत, आणि कपाती वेतन कालावधीतील वेतनाच्या 50 टक्क्यांपेक्षा जास्त नसाव्यात असे म्हटले आहे.
पद्धत, पायरी-पायरीने
- तुम्ही मागितली नसलेली ऑफर तुम्हाला येते, किंवा सोप्या कामासाठी जास्त पगार असलेल्या पदासाठी तुम्ही अर्ज करता.
- एक "शुल्क" समोर येते: नोंदणी, ओळखपत्र, प्रशिक्षण, सुरक्षा अनामत, सॉफ्टवेअर, कुरिअर किंवा वैद्यकीय.
- तुम्ही पैसे दिल्यानंतर दुसरे शुल्क येते, किंवा संपर्क नाहीसा होतो.
- तुम्ही तक्रार केलीत तर काम पूर्ण केल्यावर शुल्क "परत मिळेल" असे सांगितले जाऊ शकते.
एक साधा नियम
पैसे नियोक्त्याकडून तुमच्याकडे यायला हवेत. पैशांची पहिली हालचाल तुमच्याकडून त्यांच्याकडे असेल, तर थांबा आणि पडताळा. नियोक्त्याची पडताळणी पाहा.
सामान्य चुका
- रक्कम "लहान" आहे म्हणून भरणे. घोटाळे लहान रकमा पुन्हा पुन्हा मागतात.
- कंपनीच्या नावापेक्षा वेगळे नाव असलेल्या वैयक्तिक खात्यात किंवा UPI ID वर पैसे भरणे.
- पावतीवर विश्वास ठेवणे. पावत्यांची नक्कल सहज करता येते.
- "HR" ने ओळखपत्र पाठवले म्हणून शुल्क ठीक आहे असे समजणे.
त्याऐवजी काय करावे
थांबा. वाद घालू नका. नंबर दिसत असेल तर पाठवणाऱ्याची Chakshu वर तक्रार करा. तुम्ही पैसे भरले असतील तर 1930 वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार नोंदवा आणि तुमच्या बँकेला कळवा. नोकरी फसवणुकीत पैसे गमावले पाहा.
लोक विचारतात असे आणखी प्रश्न
कोणतेही शुल्क योग्य असते का?
अधिकृत भरती संस्था सरकारी परीक्षांसाठी त्यांचे अर्ज शुल्क त्यांच्या स्वतःच्या संकेतस्थळांवर प्रसिद्ध करतात. ते रिक्रूटरने मागितलेल्या खासगी "नोंदणी" शुल्कापेक्षा वेगळे आहे. सरकारी नोकरीची सूचना कशी वाचावी पाहा.
प्लेसमेंट एजन्सी माझ्याकडून शुल्क घेऊ शकते का?
तसे गृहीत धरू नका. नियम लेखी मागा आणि एजन्सी तपासा. परदेशातील नोकऱ्यांसाठी भरती एजंट तपासणे पाहा.
स्रोत
- National Cyber Crime Reporting Portal and helpline 1930, as named on Sanchar Saathi: https://cybercrime.gov.in (accessed 30 Oct 2026)
- Sanchar Saathi, Chakshu (Report Suspected Fraud Communication): https://sancharsaathi.gov.in (accessed 30 Oct 2026)
- National Career Service, home page and FAQ: https://www.ncs.gov.in (accessed 31 October 2026)
- Ministry of Labour and Employment, Compliance Handbook for Employers under the Four Labour Codes (Central Government sphere): https://www.labour.gov.in/static/uploads/2026/02/83978455025732b99b0165def80ab171.pdf (accessed 31 October 2026)
- Sanchar Saathi, Chakshu and TAFCOP: https://sancharsaathi.gov.in (accessed 31 October 2026)
पुढची पायरी: तुम्ही पैसे भरले असतील तर आताच कृती करा.
ही सामान्य माहिती आहे, कायदेशीर, कर किंवा इमिग्रेशन सल्ला नाही. नियम बदलतात आणि तुमची परिस्थिती वेगळी असू शकते. परवानाधारक वकील किंवा पात्र सल्लागाराचा सल्ला घ्या.